Home BİLİYOR MUSUN? EVRENDEKİ İLK RENK HANGİSİYDİ?
BİLİYOR MUSUN? - 30 Ekim 2019

EVRENDEKİ İLK RENK HANGİSİYDİ?

Evren görünen ve görünmeyen, eski ve yeni renklerle doludur. Fakat bunlar arasında, tüm diğerlerinden önce belirmiş bir renk vardır. Evrenin ilk rengi...

Evren, genç yıldızların mavi-beyaz titreşmesinden hidrojen bulutlarının derin kırmızı parıldamasına kadar uzanan bir ışık denizinde yüzmektedir. İnsan gözünün gördüğü renklerin ötesinde x ışını ve gama ışını flaşları, güçlü radyo patlamaları ve kozmik mikrodalga arka planın soluk ve hep var olan parıltısı bulunmaktadır. Evren görünen ve görünmeyen, eski ve yeni renklerle doludur. Fakat bunlar arasında, tüm diğerlerinden önce belirmiş bir renk vardır. Evrenin ilk rengi…

SPACEMAG TÜRKİYE’Yİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN: LinkedIN, FACEBOOK, PİNTEREST

13,8 milyar yıl önce Büyük Patlamayla başlayan evren, ilk anında, bundan sonra hiç olmayacağı kadar yoğun ve sıcaktı. Büyük patlama genelde, bir karanlık denizinde beliren parlak bir ışık çakması olarak hayal edilmektedir, fakat bu doğru bir tablo değildir. Büyük patlama boş bir uzayda gerçekleşmedi. Büyük patlama, enerjiyle dolu genişleyen bir boşluktu.

Bu illüstrasyon, solda bulunan Büyük Patlamadan sağdaki modern zamanlara kadar evrenin evrimini göstermektedir.

10 SANİYEDE FOTON ÇAĞINA GİRDİ

Başlangıçta sıcaklıklar, ışığın var olamayacağı kadar yüksekti. Fotonlar belirmeden önce evrenin bir an için soğuması gerekiyordu. Yaklaşık 10 saniye sonra evren foton çağına girdi. Proton ve nötronlar soğuyarak hidrojen ve helyum çekirdeklerine dönüştü. Uzay; çekirdek, elektron ve fotonlardan oluşan bir plazmayla doldu. Bu dönemde evrenin sıcaklığı yaklaşık bir milyar Kelvin idi.

SPACEMAG TÜRKİYE’Yİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN: TWİTTER, instagram, YOUTUBE

Ancak ışık olsa da, henüz renk yoktu. Renk, görebildiğimiz ya da en azından bazı göz türlerinin görebileceği bir şeydir. Foton çağı sırasında sıcaklıklar o kadar yüksekti ki, ışık, yoğun plazmaya nüfuz edemiyordu. Renkler ancak, çekirdekler ve elektronlar bağlanarak atomları oluşturacak kadar soğuduktan sonra ortaya çıkacaktı. Evrenin bu ölçüde soğuması 380.000 yıl aldı.

TÜM FOTONLAR UZAYDA SERBESTÇE AKIYORDU

O zamana kadar, gözlemlenebilir evren, hidrojen ve helyumdan oluşan, 84 milyon ışık yılı genişliğinde şeffaf bir kozmik buluttu. Büyük patlamada oluşmuş tüm bu fotonlar, uzayda ve zamanda serbestçe akıyordu.

Planck ile Elde Edilmiş Kozmik Mikrodalga Arka Plan

Şu anda kozmik mikrodalga arka plan olarak gördüğümüz budur. Evrenin nihayet görülebildiği o zamana ait bir ışık parıldaması… Milyarlarca yıl içinde bu parlaklık, artık mutlak sıfırın üstünde 3 dereceden daha az bir sıcaklığa sahip olduğu bir noktaya indi. İlk ortaya çıktığında evren 3000 K civarındaydı, yani çok daha ılıktı. Evrenin ilk hali pırıl pırıl ılık bir parıltıyla doluydu.

EVRENİN SICAKLIĞI HER TARAFINDA EŞİTTİ

Bu ilk rengin ne olduğuna dair iyi bir fikrimiz var. İlk zamanlarda evrenin sıcaklığı her tarafında neredeyse eşitti ve ışığı, kara cisim olarak bilinen bir dalga boyu yayılımına sahipti. Birçok nesne, rengini, yapıldığı maddeden alır, ancak bir kara cismin rengi yalnızca sıcaklığına bağlıdır. Yaklaşık 3000 K olan bir kara cisim, 60 vat eski bir ampulün yumuşak ışığına benzeyen parlak bir turuncu-beyaz parıltıya sahiptir.

İnsanlar renkleri çok doğru şekilde görmezler. Algıladığımız renk yalnızca ışığın gerçek rengine değil, aynı zamanda onun parlaklığına ve gözlerimizin karanlığa adapte olup olmadığına bağlıdır. Bu ilk ışığın olduğu döneme gidebilseydik, muhtemelen, alev ışığına benzer turuncu bir parıltı algılardık.

GALAKSİLER EVRİMLEŞTİKÇE, EVREN YENİ BİR RENGE BÜRÜNDÜ

Sonraki birkaç yüz milyon yıl süresince evren genişleyip soğumaya devam ettikçe zayıf turuncu parıltı soluklaştı ve kızardı. Sonunda evren siyaha döndü. Yaklaşık 400 milyon yıl sonra ilk yıldızlar belirlemeye başladı ve yeni ışık ortaya çıktı. Muhteşem mavi-beyaz yıldızlar… Yıldızlar ve galaksiler ortaya çıkıp evrimleştikçe, evren yeni bir renge bürünmeye başladı.

2002 yılında Karl Glazebrook ve Ivan Baldry evrenin mevcut rengini belirlemek için yıldızlardan ve galaksilerden bugün gördüğümüz tüm ışığa göre ortalama rengi hesapladılar. Bu rengin, kremalı kahvenin rengine benzer soluk bir taba rengi olduğu ortaya çıktı. Bu renge “kozmik latte” adını verdiler.

Evrenin rengi: Kozmik latte

Bu renk bile yalnızca bir süre var olacak. Büyük mavi yıldızlar yaşlanıp öldükçe yalnızca cüce yıldızların derin kırmızı parıltısı kalacak. Sonunda, trilyonlarca yıl sonra onların dahi ışığı sönecek ve evren kara bir deniz haline gelecek. Tüm renkler zaman içinde solar ve zaman hepimizi karanlığa götürür.

Ancak şu an için evrenin renkleri bizi hâlâ boyamaktadır. Eğer siz de kremalı kahveyle ateş başında oturup gecenin karanlığına bakarsanız kozmik renklerle yıkanmakta olduğunuzu bilin. Geçmişte, bugün ve gelecekte…

KAYNAK: The 2dF galaxy redshift survey: Constraints on cosmic star formation history from the cosmic spectrum, by Baldry, et al.

Çeviri: UniverseToday Fotoğraflar: UniverseToday, NASA, ESA

BAĞLANTILI HABER VE MAKALELER: DIŞ UZAYDA ‘AÇIKLANAMAYAN’ DÖRT YUVARLAK OBJE TESPİT EDİLDİ

9. GEZEGENİN GERÇEKTEN BİR KARA DELİK OLMASI, EVRENİ ALGILAYIŞIMIZI TAMAMEN DEĞİŞTİREBİLİR

EVRENDE BİZİM NE İŞİMİZ VAR?