Home GELECEK “GELECEKTE İNSAN ÜSTÜ YAPAY ZEKA GÖRMEYİ BEKLİYORUZ”
GELECEK - 24 Haziran 2021

“GELECEKTE İNSAN ÜSTÜ YAPAY ZEKA GÖRMEYİ BEKLİYORUZ”

TRAI web sitesinde Al Evangelist olan Anıl ÖZÖRNEK, yapay zekanın dünü, bugünü ve yarınını anlattı. Keyifli okumalar.

HATİCE NUR DİCLE’nin röportajı

Yapay zekâ birçok insanın merak ettiği bilinmeyen bir alan. Bazen çok karışık bazen ise korkutucu gelen yapay zekâları TRAI web sitesinde Al Evangelist olan Anıl ÖZÖRNEK konuştuk.

YAPAY ZEKA NEDİR? SİZ YAPAY ZEKAYI NASIL TANIMLIYORSUNUZ?

Öncelikle şunu söyleyebilirim: Yapay zekâ dediğimiz kavram aslında en başında belirli algoritmaların yaratılması ve bu algoritmaların mevcuttaki veri ile beslenmesi ile gerçekleşen bir teknoloji. Yapay zekayı ben nasıl tanımlıyorum peki, insanların yaptığını yapabilen onların yaptıklarını daha iyi yapmasını sağlayan algoritmalar diyebilirim. Burada da farklı şekilde ilerleyebiliyor konu çünkü bazen insanların yaptıklarının hepsini yapabilecek şekilde algoritmalar olabiliyor bazen de sadece algoritmalar bir işin daha iyi yapılmasını sağlıyor.

Burada “daha iyi” aslında bizim yapay zekâ algoritmasına verdiğimiz değer önerisi ne ise ona göre daha iyi. Yani daha mı hızlı olmasını istiyoruz ya da daha mı büyük doğrultuda işler yapmasını istiyoruz. Şimdi şöyle bir durum var. Bir yandan da birazcık kavramları karıştıracak olacağım ama yapay zekâ Aslında üç farklı seviyeden oluşuyor. Bu yüzden aslında birazcık “yapay zekâ nedir?” sorusu kafa karıştırıcı.

SPACEMAG TÜRKİYE’Yİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN: LinkedIN, FACEBOOK, PİNTEREST

Fikret Anıl Özörnek.

Benim bahsettiğim “Kısıtlı Yapay Zekâ (Artificial Narrow Intelligence).” Bu aslında belirli görevleri yapmayı sağlıyor ya da daha iyi yapmana yardımcı oluyor. Buna birkaç örnek vereyim hızlıca. “Jipititri” diye bir Algoritma var. Bu bir doğal dil işleme algoritmasıdır ve verilen veri sayesinde bu Algoritma bir makale ya da şiir yazabilir. Yine baktığımızda mesela şu an özel sektörde kullanılan algoritmalarda fiyatlamanın daha doğru yapılabilmesini sağlar.

Atıyorum Hatice’ye kaç TL gösterilmeli bu ürün, Anıl’a kaç TL gösterilmeli. Bunu insandan çok daha iyi yapıyor. Bu yapay zekaların bir üst seviyesi insan seviyesinde genel yapay zekâ dediğimiz yapay zekadır. Bir üstü de süper Yapay Zekadır. İnsanüstü yeteneklere ulaşmış yapay zekadır.

BİZ NE ZAMAN GEÇECEĞİZ İKİNCİ ADIMA?

Bu ikinci yapay zekâ ile ilgili iki tane soru var. Birincisi gidebilir miyiz? Çoğu uzman artık gidebileceğimizi söylüyor. İkinci soru ise ne zaman gidebileceğiz? Gerçekten çok uzun sürebileceği düşünülüyor. Yani yakın bir zamanda yok.

SİZ DE İKİNCİ AŞAMAYA GEÇEBİLECEĞİMİZİ DÜŞÜNÜYOR MUSUNUZ?

Ben de düşünüyorum fakat orada şunun da çok önemli olduğunu düşünüyorum. Biz insanlar olarak bildiğimiz ile ilerliyoruz şu an. Ama bilmediğimiz çok fazla şey var. O yüzden burada yapay zekayı kısıtlayan bir nokta da bizim beynin nasıl çalıştığını algılamamız ve işte genel olarak bir zihinsel fonksiyonun çalışmasını anlamadaki bilgilerimiz arttıkça bence o noktaya gidebiliriz.

YANİ KISACA SÖYLE DİYEBİLİR MİYİZ: ASLINDA İNSAN NE KADAR KENDİNİ ANLAYABİLİRSE O KADAR İYİ DÜZEYDE BİR ŞEYLER YARATABİLECEK?

Kesinlikle. Mesela bu son dönemden bir örnek vereyim. Yapay zekâ yaratılırken hep beyin içindeki bir süreç düşünülerek hücrelerin oluştuğu düşünülüyordu. Yani mesela ben konuşuyorum, siz bunu duyuyorsunuz buna göre bir düşünce oluşturuyorsunuz ve bana soru soruyorsunuz gibi. Fakat son bir araştırma gösterdi ki bizim aslında beynimizdeki aktivitelerin yüzde seksenine yakını direkt dışarıdan hiçbir uyarıcı gelmeden oluşuyor ama mesela biz daha onu çözemedik bu neye yarıyor bu, hücrelerinin oluşmasında ne anlama geliyor bilmiyoruz.

YAPAY ZEKAYI BİZLERE BU KADAR BENİMSETEN NEDİR?

Yapay zekanın faydaları çok net bir şekilde görülebiliyor. Bu yüzden aslında bu kadar kolay ve çabuk benimsiyoruz. Mesela kişisel hayatlarımıza ufak dokunuşları var. Ama şirketlere baktığımızda örneğin bir perakende şirketisiniz ve hangi rafa “Hangi ürünü koysam daha fazla satılır?” diye düşünüyorsunuz. Çok zor bir soru bu sizin için. Yani bir çikolatayı hangi rafa koyacağınızı test etmeniz sizin için çok fazla zaman alır. Fakat yapay zekâ bunu gerçekten kameralarla ile izleyip kim hangi sıra ile alıyor, niye alıyor, hangi raftan alıyor, nasıl alıyor, bunları öğrenebiliyor ve analiz edebiliyor.

SPACEMAG TÜRKİYE’Yİ TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYIN: TWİTTER, instagram, YOUTUBE

Sonra siz hangi ürün hangi rafta durmalı, nasıl durulmalı karar veriyorsunuz. Bunu genelde siz analiz etmeye çalışırsanız belki haftalar hatta aylarca bile sürebilir. İşte bu şirketlere çok büyük kazanç sağlıyor. Ya da bunun daha net bir örneği bankalar Kime kredi vermeli ve ne kadar kredi vermeli? Bunu eskiden insanlar yapıyordu ve mesela sizin geçmiş kredilerinize finansal durumunuza bakarak karar vermeye çalışıyorlardı.

Şimdi artık yapay zekâ kullanılıyor çoğu bankada. Bu hem müşterilerin aldıkları krediyi ödeyip ödemeyeceklerini fark etme de hem de verimlilikte çok daha büyük fayda sağlıyor. Şirketler şu an yapay zekâları çok fazla kullanmak istiyorlar. Çünkü biliyorlar ki ne kadar kullanırlarsa o kadar fayda sağlayacaklar.

DOĞAL ZEKA YAPAY ZEKADAN ÜSTÜN MÜDÜR? NEDEN?

Bugün için evet. Çünkü bugün daha kapsamlı bir yapay zekaya sahip değiliz. Bizim şu an ki yapay zekalarımız bir şeyler öğrenmeden, deneyimlemeden, o veriyi almadan öğrenemiyor. Fakat gelecekte insan seviyesinde hatta belki de insanüstü yapay zekâları görmeyi bekliyoruz. O
zaman böyle bir şey olmayacak. Aslında şu an baktığında bazı yapay zekalar zaten tahmin yapabiliyor ama sadece deneyim yani veriyi almadan yapamıyor. Yani önce öğrenip, deneyimi alıp sonradan tahmin yapıyor. İnsanların önceden deneyimlemesine gerek yok tahmini
yapabilmesi için. İşte bu yüzden şu an da üstün.

SİZCE İLERİDE YAPAY ZEKALAR TEDAVİSİ OLMAYAN HASTALIKLARA ÇÖZÜM OLABİLECEK Mİ?

Şu anda bile bence bu çalışmalar başladı. Deepmind şirketi en son olarak bir tane protein katlama yarışmasına katıldı. Yapay sinir ağları konusunda çok çok iyi bir şirket bu şirket. Proteinlerin en önemli olaylarından biri şu, hep farklı katlanıyorlar. Mesela 10 protein serisi var
11 nasıl katlanacak. Bunu tahmin etmek çok zor. Bu çok çok zor bir problem ve bu problem 26 yıldır çözülemiyordu. Geçen 2020’deki yarışmada Deepmind inanılmaz bir doğrulukta çözdü bu problemi. Bu çözülünce bilim adamları, virüsler de bir protein olduğu için, hemen oradaki
algoritmayı alıp Covid için kullandılar. Oradaki çalışmalara çok büyük yardımı oldu. Yani virüsün anlaşılması konusunda sonrasında da aşı çalışmaları çok çok farklı ilerledi. Böyle baktığımız zaman bana yapay zekâ gelecekte hem ön görmediğimiz hem de şu anda çaresini bulamadığımız hastalıkların çaresini bulmada yardımcı bir rol oynayacakmış gibi geliyor.

Yapay zekâ bunu nasıl sağlayacak diye sorarsan, aslında buraya yapay zekâ tahminlemeyi sağlayacak. Mesela yapay zekâ alacak elimizdeki verileri 15 tedaviden hangisi en uygun bunu tahmin edecek.

NEDEN HEMEN BUGÜN BİZLER İKİNCİ AŞAMAYA GEÇEMİYORUZ?

Bunun arkasında aslında kaç sebep var. İlk olarak bizim hala teknoloji olarak kapasitemiz sınırlı. Yani sonsuz bir veri tutamıyoruz, zaten sonsuz verimiz yok. Bunun yanında yapay zekâ algoritmaları çalıştırdığımız makineler hala inanılmaz yüksek performansta değiller. Bu işin teknoloji tarafı. Yani ne kadar fazla veri depolayabilirsek ne kadar daha ucuz daha verimli sistemler yaratabilirsek, teknoloji kısmı gelecek. Bir diğer problemse bizim hala zekânın ne olduğunu anlamakla ilgili belirli temel problemlerimiz olması. Biz zaten nasıl yaratabileceğimizi bilmiyoruz. Bunun yanında diğer teknolojik gelişmeler gibi, bir şeyi keşfediyoruz ama onu nasıl kullanabileceğimizi bilmiyoruz.

YAPAY ZEKALARIN DÜNYA’YI ELE GEÇİRECEĞİNİ SÖYLEYEN TEORİLER SADECE TEORİ Mİ? İLERİDE YAPAY ZEKALARIN KONTROLDEN ÇIKTIĞI DURUMLAR YAŞANABİLİR Mİ?

Terminatör.

Bu konunun çıkış noktası hem yapay zekanın ilgi görmesini de hem de yapay zekadan korku duyulmasını sağlayan Terminatör filmi servisidir. Terminatör filminden dolayı aslında böyle bir algı vardır. Buradan çok fazla komplo teorisi üretilmiştir. Komplo teorileri düşündüğümüz
kadar aslında diğer tarafı hiç düşünmüyoruz. Yani yapay zekanın optimize ettiği, insanların rahatça yaşadığı bir Dünya’yı düşünmüyoruz. Burada bir eşitsizlik var. Yani distopik tarafa daha çok bir kayış var. İkinci olarak da böyle bir şey olabilir mi? Evet olabilir.

Her şey olabilir. Aslında bence burada dikkat çekilmesi gereken konu etik. Yapay zekayı nasıl geliştirdiğimiz konusu çok çok önemli. Yani yapay zekâ şunu düşünerek insanlığı ele geçirmez. “Ben artık akıllandım insanlara ihtiyacım yok.” Yapay zekâ bizim ona verdiğimiz değer önerisi
neyse onu yapar. Buradan mesela “Ataç fabrikası” örneği çok kullanılır. O da şudur: Bir yapay zekaya tek bir değer önerisi olarak ataç yapma verisi veriyorsunuz ve yapay zekâ bir fabrika içerisindeki bütün metallerden ataç yapıyor. Fabrika içindeki metaller bitince de dışarıdan aldığı
metallerle ataç yapmaya devam ediyor. Bu yapay zekâ sürekli Ataç üretimini durmuyor. Şimdi burada suç kimin? Burada yapay zekâ doğru değer önerisi verilmeli. Yani yapay zekaya “şu noktaya gelince durmalı, bu kadar Ataç üretmeli” şeklinde değer önerileri de verilmeli.

Burada önemli olan iyi niyet. Zaten bu konuda tartışmalar başladı. Hatta bence beş yıldır falan çok yoğun sürüyor. Bununla ilgili bazı şirketler, bazı yatırımcılar yapay zekanın kontrol edilerek üretilmesi, daha iyi üretilmesi ve iyi niyet çerçevesinde üretilmesi için belli kurumlar kurdu.
Söylediğim gibi burada en önemli konu etik. Bunun için şöyle bir örnek verebilirim. Yapay zekâ Güney Kore’deki en ünlü Go oyuncularından birini yendi. 4-1 yendi. Kimse beklemiyordu.

Güney Kore neredeyse Ulusal yas ilan edecekti. Yapay zekâ şirketi sonra şunu fark etti. Biz en iyisini yaptık ama insanlara faydalı bir şey değil. Çünkü Go oyuncusu Go oynamayı bıraktı. Şu an mesela o yapay zekâ şirketi nasıl insanları daha mutlu eden, insanlara zarar vermeyen yapay
zekâ üretebiliriz diye çalışıyor. Şu an çok iyi niyetli çalışan şirketler var ama günün birinde kötü niyetli çalışan bir şirkette çıkarsa dünya olarak bununla mücadele ederiz.

YAPAY ZEKALAR ELEKTİRİK İLE ÇALIŞIYORSA, ELEKTİRİĞİ KESTİĞİMİZDE BÜTÜN YAPAY ZEKALARI KAPATMIŞ OLMAZ MIYIZ?

Evet günün sonunda her şey elektriğe bağlı. Yapay zekâ da elektriğe bağlı olacak. O taraftan doğru ama internet tarafında interneti kapatmak ne kadar mümkün bugün çok emin değilim. Gelecekte büyük bir ihtimalle yapay zekâ bulut sistemlerinde de çalışabilecek. Yani bu
demektir ki internetin olduğu her yerde yapay zekâ olacak. O noktada da elektriği kapatmak işe yaramayabilir. Kapatmak çok zor olur yani ama şunu söyleyebilirim internet sağlayan serverlar var. Çok büyük serverlar bunlar. Bunların hepsi kapatılabilir. Diyelim ki öyle bir an geldi ki
kapatalım dedik. İşte o zaman evet, işe yarayabilir burada.

YAPAY ZEKANIN GELİŞİMİ İLE HANGİ MESLEK GRUPLARI ORTADAN KALKACAK, HANGİ MESLEK GRUPLARI BUNDAN ETKİLENMEYECEK?

Çok yüksek bir yüzdeyle muhasebe-finansal işler, otome edilebilen diğer iş kolları bitmeyeceğini düşündüğüm ama görece çok azalabileceğini düşündüğüm meslek grupları. En az etkilenecek meslek grubu ise bence öğretmenlik. Ama biz üçüncü seviye süper zekalara geçtiğimizde artık o noktada bir işe bile ihtiyaç duyulacağını düşünmüyorum. Belki iş artık bir hobi gibi yapılabilir. Çünkü sen bir şey üretmek istediğinde zaten yapay zekâ bunu yapabilecek. Sen sadece istersen hobi olarak yapabileceksin.,

YAPAY ZEKAYA ARAŞTIRMALARINA YENİ BAŞLAYANLARA NE ÖNERİRSİN?

Yapay zekâ ile ilgili çalışmayacak ama yapay zekâ ile ilgili merakı olan insanlar için şunu önereceğim. Kendi mesleklerinde otome olan bölümler hangisi, neler hızlandırılabilir. Bunlar üzerine düşünme, bu konuda kendini geliştirme ve araştırmak bunu önerebilirim bu grup için. Yani bu kişiler her daim araştırmalı ve neler olabilir bakmalı. Hatta böyle YouTube’da kısa “yapay zekâ nedir?” gibi çok derine inmeden ama yapay zekayı anlayabilecek videolar izlemesi faydalı olur bu gruba. Bir diğeri ise yapay zekâ alanında çalışmak isteyen bu işe girmek isteyen
arkadaşlar. Öncelikle bence şuna karar vermeleri lazım. Yapay zekâ birçok alandan oluşuyor bu alanlardan hangisi kendisine daha yatkın. Daha sonra karar verdiği alan için udemy’den ve benzeri sitelerden kurslar bol bol pratik yapmalarını öneririm. Burada pratik çok önemli.

BAĞLANTILI HABER VE MAKALELER: YAPAY ZEKA ‘HAYALET DEPREMLERİ’ ARAŞTIRACAK

TÜRKİYE YAPAY ZEKA HAFTASI YOĞUN İLGİ GÖRDÜ

SİBER GÜVENLİKTE KİLİT ROL YAPAY ZEKADA